Dağları Sırtlarında Taşıyan Şerpalar

Bazı dillerde Gökyüzünün Tanrıçası, bazı dillerde de Evrenin Tanrıçası olarak adlandırılan dünyanın zirvesi Everest Dağı’na tırmanmak dağcıların en büyük hayalidir. Bugüne kadar farklı milletlerden 5 binden fazla dağcının zirveye ulaştığı biliniyor. İlk kez ise 1953 yılının mayıs ayında Edmund Hillary ve Tenzing Norgay isimli iki cesur adam Everest’in tepesine çıkıp tarihe isimlerini yazdırdılar. Aynı zamanda bize pek bilinmeyen bir topluluğun da varlığını duyurdular; Şerpalar.

kapakkk

Himalayalar’da yerleşim gösteren bu etnik grup, 500 yıl önce Doğu Tibet’ten Nepal’e göç etmiş. Yüksek irtifada oksijen seviyesinin azaldığını düşünürsek Şerpalar, yaklaşık 10 bin yıldır bunun üstesinden gelebilmiş, iklim şartlarına fizyolojik olarak uyum sağlayabilmişler. Bu arada şaşırmayacağınız gibi Everest fatihlerinden Tenzing Norgay da bir Şerpa idi.

Dünyanın En Riskli Mesleği

sherpa people ile ilgili görsel sonucu

Şerpaların yaşadıkları köy Everest’ten önceki son kasaba diye biliniyor. Yüzlerce yıldır, ticaret ve hayvancılıkla geçinen halkın kaderi köylerinin Ulusal Park ilan edilmesiyle değişmiş durumda.

Geçimlerini dünyanın dört bir yanından gelen dağcılara rehberlik ederek sağlayan Şerpalar, her gün hayatlarını riske atarak Everest’e tırmanıyor. Dağcıların, yemeklerini hazırlayıp, çadırlarını kuruyor, rotaları üzerinde tehlikeli olan bölgelere ise köprüler yapıyorlar. Yani o hayranlıkla baktığımız dağcıların tüm yükünü Şerpalar üstleniyor. Tüm bu risk ve emek için aldıkları ücret ise 2 ile 3 bin dolar arasında değişiyor.

Peki nasıl oluyor da deniz seviyesinden yüzde 40 daha az oksijenin bulunduğu, orada 1-2 hafta geçirenlerin zaman zaman çok ağır sağlık sorunları yaşadığı bu dağlık bölgede Şerpalar bu kadar dinç kalabiliyorlar? Bu soruyu cevaplamak için Şerpalardan kan örnekleri alınmış, kapsamlı araştırmalar yapılmış. Sonucunda ise, diğer insanlarda alyuvar sayısının artmasıyla kan akışı yavaşlarken, Şerpalarda alyuvar sayısının artmasıyla kan akışını hızlandıran nitrik oksit seviyesinin yükseldiği saptanmış. Bu da topluluğun binlerce metre yükseklikte nasıl yaşadığını ve hayatta kaldığını açıklıyor.

İsimlerini Doğdukları Günden Alıyorlar

kapak

Şerpaların oldukça küçük bir topluluk olduğunu söyleyebiliriz, öyle ki nüfusları yaklaşık olarak 150 bin kadar. Çocuklarına çok önem veren Şerpalar, doğumlarda isim vermek için özel törenler düzenliyor. Çoğu zaman doğdukları günlerin adlarını aldıkları için, Şerpalar birbirleri ile aynı isimleri kullanıyorlar. Pazartesi Dowa, salı Mingma, çarşamba günü doğanlara ise Lhakpa ismi veriliyor. Ataerkil bir topluluk olarak tanımlayabileceğimiz Şerpalarda kızlar ev işlerini üstlenirken, erkek çocukları oyunlara vakit ayırıyor. Bir bölümü dağlık köylerde yaşayan halk, taş evlerde barınıyor. Her yere yürüyerek gidiyor ve tüm yüklerini de sırtlarında taşıyorlar. Oldukça güçlü olan bu topluluk için tırmanmak adeta günlük yaşantının bir parçası haline gelmiş durumda. Şerpalardan bazılarının Everest’e 21 kez tırmandığı söylentiler arasında. Ayrıca Everest’in zirvesine ulaşan 16 yaşındaki en genç dağcının da bir Şerpa olduğunu belirtelim.

Ä°lgili resim

Hayatlarını her gün riske atan bu insanlar, 2014 yılında çığ düşmesi sonucu 16 vatandaşını kaybetti.

Bu vahim olayın anlatıldığı ‘Sherpa’ isimli bir belgesel bulunuyor. Türk bir yönetmen olan Renan Öztürk’ün de çekim ekibinin içinde bulunduğu belgeselde çığ felaketinin yansıra, topluluğun yaşam tarzı, kültürü ve yaşadığı zorluklar da çarpıcı bir şekilde anlatılıyor. Göz atmak isteyenler için bir fragman bırakıyorum;

Yazar: Buse Ürgir
Ajans Kriter Ekibi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: